![]() |
kategoria
MiastoWielka Knieja.
Jest to fascynujący szlak prowadzący przez Wielką Knieję, zwaną powszechnie po prostu Puszczą Piską. Jest to drugi co do wielkości kompleks leśny w Europie. W jego najbogatszej przyrodniczo części utworzono Mazurski Park Krajobrazowy. Niezwykłości Puszczy Piskiej to meandrująca rzeka Krutynia, tworząca spływ kajakowy; tajemnicze leśne jeziorka; otulone mgłą łąki; rzadkie gatunki roślin i zwierząt... Nic nie jest tu ułożone, uporządkowane, wymyślone. Czuć... pierwotną dzikość przyrody.
Wieś Krutyń to początek.
Szlak zaczynamy we wsi Krutyń (UWAGA - nie mylić z rzeką Krutynią, której wieś zawdzięcza swą nazwę). W zabytkowym drewnianym budynku mieści się siedziba dyrekcji Mazurskiego Parku Krajobrazowego. Po sąsiedzku, "o płot dalej" w zabytkowej mazurskiej stodole znajduje się Muzeum Przyrodnicze. Kolekcja przyrodnicza Muzeum liczy ponad 200 eksponatów zwierząt. Zwierzęta te nie zostały jednak zabite! Trafiły do Muzeum jako ofiary potrącenia lub zderzenia się z samochodami poruszającymi się po drogach Parku.
Muzeum czynne jest od poniedziałku do piątku w godz. 8.00-15.00, a w okresie letnim również w soboty i niedziele. Bilet to dobrowolna opłata na rzecz Mazurskiego Parku Krajobrazowego, warto więc wyrzucić wcześniej węża z kieszeni.
W Krutyni mieszkał i pracował Karol Małłek, działacz mazurski, pisarz, folklorysta i nauczyciel. Prowadził on działalność oświatową wśród Mazurów, działał w Związku Mazurów. Współpracował z "Gazetą Mazurską" oraz "Kalendarzem dla Mazurów". Publikował wiersze, artykuły, prace folklorystyczne i felietony. Jego najbardziej znane prace to: "Jutrznia mazurska na Gody", "Mazurski śpiewnik regionalny", książka "Jest dąb nad Mukrem" oraz "Dzienniki".
O Dębie Bartnym z wymarłymi pszczołami i zakochanych drzewach.
Po południowej stronie szlaku rozpościera się ścieżka prowadząca do rezerwatu Zakręt. Można w nim zobaczyć 3 urocze leśne jeziorka i ich pływające wyspy (odrywające się fragmenty kożucha torfowego). Fascynujący jest zachodzący w rezerwacie proces zarastania jezior śródleśnych i tworzenia się torfowisk z charakterystycznymi pływającymi wyspami.
Na szlaku znajduje się Dąb Bartny opuszczony przez pszczoły, które wymarzły w czasie ostrej zimy w 1979 r. oraz Zakochana Para - para drzew, gdzie dąb obejmuje konarami sosnę.
O Królewskiej Sośnie, która uschła i Dębie nad Mukrem
Na 3 kilometrze szlaku pieszego znajduje się jezioro Mokre, przez które wiedzie szlak kajakowy rzeką Krutynią. Zwróćmy uwagę na znaki kierujące do Królewskiej Sosny - martwego pomnika przyrody mającego 35 m wysokości. Sosna ta przeżyła ponad 300 lat, uschła w 1972 roku. Po przeciwnej stronie szlaku, w Rezerwacie Królewska Sosna, w kierunku jeziora rośnie Dąb nad Mukrem im. Karola Małłka. Dąb nad Mukrem pięknie opisał Karol Małłek "(...) olbrzym tysiącletni, mocno wparty w ziemię, szeroko rozrosły. Pamięta on całą historię tej ziemi i dzieje ludu mazurskiego. Gdyby przemówił kiedyś ludzkim głosem, ileż wspaniałych tajemnic mógłby zdradzić, ileż odkryłby piękna przeszłości, iluż ludziom przypomniałby to, o czym niektórzy z nich nie chcą pamiętać! Dąb tysiącletni szumi językiem puszczy i tylko ten, kto potrafi słuchać, rozumie jego dębową mowę."
Po atrakcjach przyrodniczych Rezerwatu Królewska Sosna szlak przekracza szosę Ruciane–Zgon, przebiega przez Karwicę Mazurską i na 20 km dociera do Leśniczówki Pranie.
O łące, która prała i znanym poecie
Leśniczówka Pranie jest ostatnim punktem na Szlaku pieszym im. Karola Małłka. Wzięła ona swą nazwę od łąki, która jak mawiali Mazurzy prała, czyli pokrywała się mgłą. W Leśniczówce znajduje się Muzeum poświęcone poecie Konstantemu Ildefonsowi Gałczyńskiemu. Po raz pierwszy przybył on do Prania w lipcu 1950 r. Przyjeżdżał z Warszawy przez kolejne trzy lata, jako gość ówczesnego leśniczego Stanisława Popowskiego. W 1952 r. wraz z żoną Natalią snuł plany zamieszkania na stałe w okolicy jeziora Nidzkiego, które zniweczyła nagła śmierć poety w grudniu 1953 r. W leśniczówce powstały ważne utwory poety, m.in.: Kronika Olsztyńska, Niobe, Wit Stwosz, Pieśni, Ezop świeżo malowany, Rozmowa liryczna, Spotkanie z matką, Księżyc, W leśniczówce.
W leśniczówce w lipcu i sierpniu odbywają się poranki poetyckie połączone z recytacją wierszy Gałczyńskiego w interpretacji wybitnych aktorów i prezentacją muzyki poważnej.
Mazury to kraina historyczna oraz etnograficzna położona na północnym wschodzie Polski. Geograficznie jest część Pojezierza Mazurskiego a także Iławskiego. Mazury są położone w województwie warmińsko-mazurskim.
Ostatnie zlodowacenie mające miejsce około 14000-15000 lat temu ukształtowało krajobraz Mazur. Teren jest pagórkowaty, z wieloma jeziorami, rzeczkami i strumykami. Około 30% powierzchni Mazur pokrywją lasy. Na północy Mazur przeważają grądy a na południu możemy ogłądać bory sosnowe oraz mieszane.
Nazwa Mazury została wprowadzona przez władze pruskie w XIX wieku.
"Rzeczownik Mazur pochodzi od przedrostka maz- (brudzić, smolić, mazać) – pierwotnie słowo maź, oznaczało smołę i dziegć, pochodzi od zamieszkujących tutejsze lasy smolarzy – do którego dodano przyrostek -ur."
W dawnej polszczyźnie Mazur to mieszkaniec Mazowsza i z tym należy wiązać pochodzenie słowa Mazury. Z Mazowsza w dawnych czasach napływało na teren Mazur bardzo wiele osób, które się tu osiedlały. Mieszkańcy Mazur byli w większości z wyznania protestantami a dokładniej luteranami, którze władali jednak językiem polskim.
Mazury nazywa się Krainą tysiąca jezior ale na Mazurach jezior jest ponad dwukrotnie więcej
Mazurzy w większości byli protestantami i wraz z reformą narodziła się odrębność tej krainy poneiważ religia stała się głównym kryterium ludności która zamieszkuje te tereny. Warmia była natomiast katolicka i do 1772 roku wchodziła w skład Polski a reszta kraju była protestancka.
Mazury nigdy nie stanowiły odrębnej jednostki administracyjnej pod jakimkolwiek względem - Warmia natomiast tak. Nie da się więc jednoznacznie ustalić granic Mazur. Mazurzy to w skrócie Prusacy, protestanci a ich język to Polski lub mazurski. Ich germańska asymilacja miała miejsce do roku 1945 a potem większość z nich wyjechała do Niemiec. Dzisiaj rdzennych Mazurów jest na Mazurach około 5000.
"We współczesnej branży turystycznej określenie Mazury rozszerzyło swoje znaczenie: wszędzie, gdzie na północnym wschodzie Polski występują jeziora, pagórki i lasy, mówi się o Mazurach."